در کابل سه فاز (Three Phase Cable) از سه رشته رسانا برای انتقال جریان الکتریکی متناوب با اختلاف فاز متفاوت استفاده می شود. کابل های سه فاز با توجه به کاربرد و نوع مدار از 3، 3.5، 4 یا 5 رشته سیم ساخته می شوند. این نوع کابل برای انتقال انرژی الکتریکی با ولتاژ بالا در مراکز صنعتی، کارخانه ها، موتورهای بزرگ، آسانسورها، پمپ ها و سیستم تهویه مرکزی مناسب است.
ما در ادامه ابتدا کامل ترین پاسخ را به پرسش کابل سه فاز چیست؟ می دهیم و سپس به بررسی ساختار این کابل و تفاوت آن با کابل های تک فاز می پردازیم. در انتها نیز راه های انتخاب کابل مناسب را به شما نشان می دهیم. شما می توانید قیمت کابل سه فاز را به صورت آنلاین استعلام گرفته و مقدار کابل موردنیاز خود را به صورت عمده و تکی در فروشگاه سیم و کابل مشهد سفارش دهید.
کابل سه فاز چیست و چه کاربردی دارد؟
در برخی از کابل ها از سه رشته نول استفاده می شود که جریان هر یک از آن ها با دیگری 120 درجه اختلاف فاز دارد. این ساختار به سیستم کمک می کند تا همواره توان الکتریکی پایدار و یکنواختی را داشته باشد. ولتاژ خط به خط کابل سه فاز مطابق استاندارد DIN و VDE و IEC تعیین می شود و حداقل 380 ولت و حداکثر 400 ولت است.
در صورتی که در کابل های تک فاز تنها یک رشته فاز وجود دارد و از آن برای انتقال جریان با قدرت کمتر استفاده می شود. این کابل ها با حداکثر ولتاژ 220 ولت کار می کنند و بیشتر در ساختمان های مسکونی از آن ها استفاده می شود.
به طور کلی در هر جا که نیاز به جریان پایدار و انتقال انرژی به صورت ایمن باشد باید از کابل برق سه فاز استفاده کرد. کاربرد کابل سه فاز را می توان به دو دسته کلی تقسیم نمود:
- کاربردهای صنعتی: کارخانه ها، مراکز صنعتی، تجهیزات پر توان، پمپ ها و موتورهای بزرگ
- کاربردهای خانگی و تجاری: پمپ های آب، آسانسور یا سیستم تهویه مرکزی
کابل برق سه فاز دارای چند سیم است؟
حالا که می دانید کابل سه فاز چیست؟ باید به مهم ترین سؤال مشتریان یعنی کابل برق سه فاز دارای چند سیم است؟ پاسخ دهیم. ساختار کابل برق باید با توجه به شرایط محیطی، جریان نامی و مقاومت الکتریکی هر رشته انتخاب شود. در صورتی که کابل سه فاز به درستی انتخاب شود می تواند جریان الکتریکی را به صورت پایدار و ایمن از خود عبور دهد و از بروز خطراتی مانند اتصال کوتاه یا افزایش حرارت جلوگیری نماید.
| نوع کابل | ساختار | کاربرد کلی |
| سه فاز 3 رشته | سه فاز | مدارهای بدوننیاز به نول و ارت
انتقال پایدار توان |
| سه فاز 3.5 رشته | سه فاز + یک نول با سطح مقطع کمتر | مدارهای سبک با فضای کم
انتقال جریان بازگشتی کمتر نسبت به جریان فاز |
| سه فاز 4 رشته | سه فاز + نول | ایجاد جریان متعادل و ایمن
تجهیزات حفاظتی مانند فیوزها |
| سه فاز 5 رشته | سه فاز + نول + ارت | بالاترین سطح ایمنی
مراکز صنعتی و ساختمان های مهم |
1) کابل سه فاز سه رشته
در این نوع کابل از سه رشته سیم هادی برای انتقال جریان با اختلاف فاز استفاده می شود. کاربرد کابل های سه رشته در مواردی است که نیازی به نول و ارت نیست و بیشتر برای انتقال پایدار توان از آن ها استفاده می شود.
2) کابل سه فاز سه و نیم رشته
در این نوع کابل برق سطح مقطع رشته نول کمتر از سه رشته فاز است به همین دلیل به آن سه و نیم رشته گفته می شود. این ویژگی به کاهش وزن کابل و میزان فضای اشغال شده کمک می کند. از کابل 3.5 رشته بیشتر در سیستم هایی استفاده می شود که به بازگشت جریان نول نیاز دارند؛ اما شدت جریان بازگشتی کمتر از جریان فاز است.
3) کابل سه فاز چهار رشته
در کابل های چهار رشته، سه رشته برای عبور جریان فاز و یک رشته مشترک نول و ارت وجود دارد. این ساختار جریان متعادل و ایمن را در سیستم به وجود می آورد به همین دلیل از کابل سه فاز 4 رشته بیشتر در تجهیزات حفاظتی مانند فیوزها استفاده می شود.
4) کابل سه فاز پنج رشته
در کابل های پنج رشته از سه رشته فاز، یک رشته نول و یک رشته ارت استفاده می شود. این ساختار بیشترین میزان ایمنی را دارد و اغلب در مراکز صنعتی و ساختمان های مهم به کار گرفته خواهد شد.
کابل برق سه فاز و تک فاز چه تفاوتی با هم دارند؟
با پاسخ به کابل سه فاز چیست؟ درک تفاوت کابل سه فاز با تک فاز ساده تر می شود. در کابل تک فاز از یک رشته برای انتقال جریان استفاده می شود به همین دلیل توان خروجی این کابل ثابت نیست و ولتاژ آن به طور مداوم افزایش و کاهش پیدا می کند. در کابل های سه فاز به دلیل وجود سه سیم رسانا با اختلاف فاز 120 درجه، جریان همواره ثابت و یکنواخت است؛ بنابراین از آن در سیستم های صنعتی برای انتقال انرژی با ولتاژ بالا استفاده می شود.
برای پاسخ به سؤال کابل برق سه فاز و تک فاز چه تفاوتی با هم دارند؟ باید تعداد رشته، ولتاژ و کاربرد هر یک را مورد بررسی قرار داد:
تفاوت کابل سه فاز و تک فاز از نظر تعداد رشته
تعداد رشته های کابل برق با توجه به نیاز پروژه تعیین می شود و به صورت زیر است:
- کابل تک فاز معمولاً از 2 رشته (فاز و نول) یا ۳ رشته (فاز، نول و ارت) تشکیل می شود.
- کابل سه فاز به صورت 3 رشته (سه فاز)، سه و نیم رشته (سه فاز و یک نول با سطح مقطع کمتر)، 4 رشته (سه فاز و یک نول) و 5 رشته (سه فاز، یک نول و یک ارت) ساخته می شود.
تفاوت از نظر ولتاژ
مقدار ولتاژ عبوری از کابل برق با توجه به شبکه و استانداردها تعیین می شود. اگر ولتاژی بیش از حد توان کابل از آن عبور داده شود، افت ولتاژ افزایش پیدا کرده و حرارت کابل بالا می رود. یکی از مهم ترین تفاوت های کابل سه فاز یا کابل های تک فاز در میزان ولتاژ عبوری است:
- کابل تک فاز حداکثر ولتاژ 230 ولت را عبور می دهد.
- کابل سه فاز با حداکثر ولتاژ 400 ولت بین دو فاز کار می کند.
تفاوت از نظر کاربرد
کاربرد انواع کابل برق تک فاز و سه فاز نیز با یکدیگر متفاوت است:
- کابل تک فاز در منازل مسکونی و مصارف خانگی به کار برده می شود.
- کابل سه فاز برای تجهیزات پر مصرف صنعتی در کارخانجات و پمپ، الکتروموتور و آسانسور در ساختمان های اداری و تجاری مناسب است.
البته می توان از کابل های سه فاز برای انتقال جریان تک فاز نیز استفاده کرد. ما در مطلب چگونه از کابل سه فاز تک فاز بگیرم، این کار را به شما آموزش داده ایم.
جدول مقایسه کابل سه فاز و تک فاز
می توان انواع کابل سه فاز و تک فار را به صورت زیر با یکدیگر مقایسه کرد:
| ویژگی | کابل برق تک فاز | کابل برق سه فاز |
| تعداد فاز | یک | سه |
| تعداد رشته | ۲ یا ۳ | ۳،3.5، ۴ یا ۵ |
| ساختار معمول | فاز، نول و ارت | سه فاز، نول و ارت |
| اختلاف فاز | ندارد | ۱۲۰ درجه بین فازها |
| کاربرد | خانگی و جریان های سبک | صنعتی و جریان های یکنواخت و قوی |
| قابل استفاده در تجهیزات | روشنایی، گرمایشی و لوازم خانگی | الکتروموتور، پمپ، کمپرسور و تجهیزات پرتوان صنعتی |
کابل سه فاز مسی بهتر است یا آلومینیومی؟
می توان کابل سه فاز را با هادی مس یا آلومینیوم ساخت، اما کدام یک از آن ها بهتر است؟ برخی از تفاوت های کابل برق سه فاز مسی و آلومینیومی از نظر رسانایی، وزن، قیمت، انعطاف پذیری و کاربرد بدین ترتیب است:
- کابل های مسی هدایت الکتریکی بسیار بالایی دارند. این نوع کابل مقاومت مکانیکی و کششی منحصر به فردی دارد. انعطاف پذیری مس خوب است و در برابر خوردگی مقاومت دارد. تنها عیب این نوع کابل قیمت و وزن بالای آن است. اغلب از کابل های سه فاز مسی در مراکز داده، صنایع با بارهای حیاتی، کابل کشی داخل تابلوها و تجهیزات استفاده می شود.
- کابل های آلومینیومی قیمت ارزان تری دارند. شما می توانید با قیمتی کمتر از کابل مسی، مدل آلومینیومی آن را خریداری کنید.. در مقابل هدایت الکتریکی و مقاومت مکانیکی آلومینیوم کمتر از مس است. به عبارت ساده تر برای عبور یک جریان مشابه باید از کابل آلومینیومی با سطح مقطع بیشتری استفاده کرد. همچنین آلومینیوم به راحتی اکسید می شود. از کابل های سه فاز آلومینیومی در کابل کشی های زمینی طولانی و ارزان تر، خطوط انتقال و توزیع فشار متوسط و قوی استفاده می شود.
نباید انتخاب خود میان کابل سه فاز آلومینیومی یا مسی را صرفاً بر اساس قیمت انجام دهید. انتخاب درست هادی به شما کمک می کند تا عملکرد سیستم را تضمین و از هزینه های آتی تعمیر و نگهداری جلوگیری کنید به همین دلیل بهتر است انتخاب خود را با توجه به نیاز پروژه و شرایط محل نصب انجام دهید.
چگونه کابل سه فاز مناسب را انتخاب کنیم؟
حالا که به خوبی می دانید کابل سه فاز چیست؟ باید برای انتخاب کابل سه فاز مناسب باید به نکات زیر توجه کنید:
- هر چه طول مسیر کابل کشی بیشتر باشد، افت ولتاژ بیشتری خواهیم داشت و باید از کابل با سطح مقطع بزرگتری استفاده کنیم.
- باید به شرایط محیطی مانند رطوبت، مواد شیمیایی، نور آفتاب و کابل کشی از زیر زمین در انتخاب نوع عایق و روکش کابل توجه کرد.
- سایز کابل باید با توجه به میزان تحمل جریان و ولتاژ عبوری و جداول استاندارد انتخاب شود.
- کابل های سه فاز مسی، منعطف تر، رساناتر و باداوم تر هستند. کابل های آلومینیومی نیز سبک تر و ارزان ترند. شما باید نوع هادی را با توجه به شرایط پروژه انتخاب کنید.
- تعداد رشته های کابل برق سه فاز نیز اهمیت زیادی دارد و باید از جدولی که برای معرفی به شما ارائه کردیم در انتخاب کابل مناسب با تعداد رشته های ایده آل استفاده نمایید.
کابل سه فاز را از کجا بخریم؟
صنایع تولیدی سیم و کابل مشهد سال هاست که به تولید انواع سیم و کابل در کشور می پردازد. ما به پشتوانه سابقه درخشان خود و به کمک تجهیزات به روز توانسته ایم بخش بزگی از بازار کابل سه فاز در کشور را به دست بگیریم. آزمایشگاه های معتبر سیم و کابل به عنوان آزمایشگاه همکار سازمان استاندارد ملی ایران و مورد تایید سازمان جهانی ILAC.MRA شناخته می شود و همین امر نشان دهنده کیفیت بالای محصولات تولیدی در این گروه است.
جمع بندی
ما در پاسخ به کابل سه فاز چیست؟ گفتیم که در این کابل از سه رشته رسانا برای عبور جریان فاز با اختلاف 120 درجه استفاده می شود. این کابل ها به صورت 3، 3.5، 4 یا 5 رشته تولید می شوند. شما باید نوع کابل و تعداد رشته های آن را با توجه به جریان،ولتاژ، سطح مقطع، طول مسیر، جنس هادی و شرایط نصب انتخاب کنید.
کابل سه فاز بیشتر برای مصارف صنعتی و تجهیزات پرمصرف مانند آسانسور، پمپ و الکتروموتور در ساختمان های مسکونی و تجاری مناسب است. در صورتی که کابل های تک فاز بیشتر برای انتقال ولتاژ های پایین در روشنایی، گرمایشی و لوازم خانگی به کار برده می شوند. شما می توانید انواع کابل سه فاز و تک فاز را از مجموعه سیم و کابل مشهد خریداری کنید. برای دریافت مشاوره رایگان قبل از خرید با کارشناسان ما در سیم و کابل مشهد تماس بگیرید.
